Siyaset Manşet

128 milyar dolar Erdoğan açıklaması: Yapmasak döviz istikrarsız yükselirdi

128 milyar dolar Erdoğan açıklaması… Cumhurbaşkanı Merkez Bankası rezervleri için ne dedi?

128 milyar dolar Erdoğan açıklaması: Yapmasak döviz istikrarsız yükselirdi…

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Merkez Bankası‘nın rezervlerinden satılan 128 milyar dolarla ilgili bugüne kadarki en geniş kapsamlı açıklamayı yaptı. Grup tplantısında konuşan Erdoğan şunları söyledi:

Bilanço okumayı bilmeden soruyorsa…

Bırakınız 128 milyar doların ne olduğunu, nasıl yönetildiğini, 128 tuğlayı üst üste koymuşluğu yok olan Kılıçdaroğlu kalkmış bunları konuşuyor. İşte orada bayan diyor ya, ‘Yalanı büyük söyleyeceksin’. Kılıçdaroğlu’nun rehberi işte o bayan. Bu kişinin sözcüsü olan kişi ise önce BDDK’daki görevi ile sonra hazine müsteşarı göreviyle 2001 krizinin en önemli sorumlularından biridir. Şayet bu kişi 128 milyar dolar nerede sorusunu Merkez Bankası bilançolarını okumayı bilmeden soruyorsa geçmişte kendisine verilen görevlere yazıklar olsun.

Meselenin önüne arkasına bakmadan bu kampanyanın peşine düşenlerin bir kısmını üzülerek bir kısmını gülerek seyrediyoruz.

Hele hele sağa sola pankart asarak, sosyal medya trollerinin peşine takılarak koca koca unvanlarından utanmadan bu yalan kampanyasına figüranlık yapanları görünce içimizde acıma duygusu uyanmıyor da değil.

Girmemek için sabrettim…

AK Parti Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı olarak bu meseleye doğrudan girmemek için epeyce sabrettik. CHP’nin yeni bir yalan kampanyasıdır diyerek konuyu çok da önemsemedik. Sonra baktık ki bizim önemsememekten kaynaklanan sessizliğimizi korku sanarak yalanların ve iftiraların dozunu artırıyor. Bugün etraflıca meseleye girme kararı aldık. Türkiye bu manzarayı hak etmiyor. Türkiye bu muhalefet anlayışını ve üslubunu kesinlikle hak etmiyor.

Türkiye yalanı su içer gibi söyleyebilen bu karikatür tipleri de hak etmiyor. Biz karşımızda projede, eserde, vizyonda yarıştığımız bir muhalefet görmek istiyoruz. Her konuda bizim yaptıklarımızdan daha fazlasını taahhüt eden bir muhalefet görene kadar huzur bulmayacağız.

128 milyar dolar diye bir rakam yok

Küresel senaryolara payandalık etmek yerine kendi ülkesinin siyasetinde başrole soyunan muhalefet görene kadar yalan kumpanyasının gerçek yüzünü deşifre etmeyi sürdüreceğiz. Gelelim 128 milyar dolar mevzusuna. Aslında bakarsanız ortada 128 milyar dolar diye bir rakam gerçekle ilişkisi olan bir rakam yok.

Merkez Bankası işlemleriyle ilgili analizi hangi tarihten başlattığınıza, hangi tarihte sona erdirdiğinize bağlı olarak pek çok farklı rakamla karşılaşabilirsiniz. Piyasa dediğimiz bu dinamik sistemde şu anda bile 100 milyarlarca dolar el değiştirdiği, bunların önemli bir kısmı da Merkez Bankası üzerinden değiştiği için rakam her an yenileniyor ve büyüyor.

Yine de madem onlar böyle bir rakam telaffuz etmişler değerlendirmeyi onun üzerinden yapalım. Her ne kadar MB Başkanı, Hazine ve Maliye Bakanı anlattı ise de bunlar sadece duymak isteyen kulaklara ulaşıyor.

Hatta kendi arkadaşlarının doğruyu söylemelerine bile tahammül edemedikleri için hemen meseleyi kendi mecralarına çektiler. Kesici talimatı aldı, “Genel Başkanımın dediğini katılıyorum” dedi. Bunların hepsi figüran.

Bu soruyu soranların amacı MB rezervleri ise bunun yolu çok kolay. MB, BDDK’nın verilerini bakarak hesabı çıkarabilir. Bunların derdi hakikate ulaşmak değil. Ülkenin ve milletin geleceğini ilgilendiren meze etmekten çekinmeyen gözü dönmüş bir güruh var. Mezeyle araları iyidir.

Çok ciddi döviz işlemleri

Peki buna rağmen biz bu açıklamalara niçin ihtiyaç duyuyoruz?

Ola ki tereddüte düşen, kafası bulanan vatandaşlarımız varsa soruları birinci elden gidermek istiyoruz. Aslı şudur. MB 2019-2020 yıllarında küresel ekonomide yaşanan gelişmeler ve zorlu süreci yönetmek için çok ciddi döviz işlemleri yürütmek mecburiyetinde kalmıştır.

2020 yılı ülkemizde de sıkıntılı geçmiştir. Çeşitli ülkelerin salgınla mücadele için aldıkları mali tedbirlerin tutarı 16 trilyon doları, Merkez Bankalarının bilanço genişlemeleri de 10 trilyon doları bulmuştur.

30 milyar dolar cari açık finansmanı

Bu çalkantılı iklim elbette ülkemizi de etkilemiştir. Cari açığımız negatif yönde artarken turizm gelirlerimiz düşmüştür. Döviz talebini artırmıştır. Böyle dönemlerde vatandaşlarımızın tasarruflarını  döviz ve dövizle alınan altına yönlendirmeleri de ilave talep ortaya çıkarmıştır. Son iki yılda MB kaynaklarından 30 milyar dolar cari açığın finansmanı için kullanılmıştır.

Yabancı sermaye çıkışı için kullanılan rakam 31 milyar doları bulmuştur. Reel sektörün döviz cinsinden borcunu azaltmak için talep ettiği kaynak da 50 milyar dolara ulaşmıştır. Vatandaşlarımız da 54 milyar dolar karşılığı döviz ve altın alarak tasarruf tercihlerinde değişikliğe gitmiştir. Sadece 4 kalemde 165 milyar dolarlık bir rakam ortaya çıktı. CHP Genel Başkanı 128 milyar dolarla şunlar yapılırdı diye kürsüden atıp tutuyor.

MB rezervlerinin her kuruşunun ne olduğu, neye karşılık geldiği, niçin kullanılabileceği bellidir. MB rezervleri çeşitli yöntemlerle piyasadan sağlanan emanet paralar ile altın varlığının ve şayet varsa cari fazlanın toplamından oluşur.

Amaç talebi karşılamak

Rezervin amacı, ithalatçısından yatırımcısına, reel sektöründen vatandaşına kadar dövize ihtiyaç duyulan işlemlerde ortaya çıkan talebi karşılamaktır.

Merkez Bankamız bu işlemleri bir süredir, ihale yoluyla değil, Asya piyasalarında ülkemize yönelik gece yarısı operasyonlarının önüne geçmek için 24 saat esasına göre çalışan piyasa yapıcısı bankalar eliyle yürütüyor.

Piyasa döviz talebini kendi içinde karşılayabiliyorsa Merkez Bankasına ihtiyaç kalmaz. Nitekim geçtiğimiz haftalarda, yaklaşık 15 milyar dolarlık böyle bir işlem, Merkez Bankasına ihtiyaç kalmadan, piyasanın kendi dinamikleri içinde gerçekleşmiştir. Ama bu talebi piyasa karşılayamıyorsa, o zaman görev Merkez Bankasına düşer. Zaten Merkez Bankası’ndaki döviz rezervlerinin amacı da budur.

Aksi takdirde döviz istikrarsız yükselirdi

Merkez Bankası bu görevini yapmazsa ne olur? Öncelikle arz-talep dengesizliğinden dolayı döviz kuru istikrarsız bir şekilde yükselir. Şayet buna rağmen talep karşılanmazsa, uluslararası piyasalarda ülke olarak temerrüde düşersiniz. Türkiye son iki yılda, daha önce eşi benzeri görülmemiş bir döviz talebiyle yüz yüze kalmıştır. Buna rağmen ülkemiz, talebin hepsini de karşılamayı başarmıştır. Evet, bu bir başarıdır. Hem de Türkiye’nin sadece siyasette ve diplomaside değil, aynı zamanda ekonomide de öyle kolay yıkılamayacağını gösteren tarihi bir başarıdır.

Yurtiçinde kaldı

Nereye harcandı diye yaygarası yapılan 128 milyar dolar, ne buhar olmuştur, ne de haksız ve hukuksuz yere herhangi birilerinin cebine girmiştir. Bu para ve çok daha fazlası, ekonominin aktörleri ve vatandaşımız arasında dolaşıma girmiş, yani yer değiştirmiş, ama sonuçta çoğu yine ülkemizin değeri olarak yurt içinde kalmıştır. Günün sonunda ise, ekonomik işleyişin tabii sonucu olarak, bu paranın çok önemli bir kısmı yeniden Merkez Bankası rezervine geri dönmüştür. Üstelik Merkez Bankası bu işlemleri yaparken zarar bir yana, son iki yılda 98 milyar lira kâr etmiş ve bunu da hazineye aktarmıştır.”

İlgili yazılar